Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS
Bilimsel Araştırma Teknikleri ve Seminer SOS 590 1 3 + 0 3 6
Ön Koşul Dersleri
Önerilen Seçmeli Dersler
Dersin Dili Türkçe
Dersin Seviyesi YUKSEK_LISANS
Dersin Türü Zorunlu
Dersin Koordinatörü Doç.Dr. YAŞAR SUVEREN
Dersi Verenler Doç.Dr. YAŞAR SUVEREN,
Dersin Yardımcıları
Dersin Kategorisi Diğer
Dersin Amacı

 

Bu ders, sosyolojik bir merakın nasıl bir araştırma sorusuna, o sorunun da nasıl bir araştırma tasarımına dönüştüğünü izler. İlk haftalarda bilimsel bilginin ne olduğunu ve farklı araştırma geleneklerinin toplumsal olguya nasıl yaklaştığını tartışacağız. Dönemin geri kalanı nicel araştırmanın mantığına ayrılıyor. Buradaki amaç istatistik formüllerini ya da bir analiz programının kullanımını öğretmek değil, nicel bir araştırmanın arkasındaki kararları anlamak. Bir sorunun neden betimleyici ya da açıklayıcı olarak kurulduğunu, bir kavramın nasıl ölçülebilir hâle geldiğini, bir anket maddesinin neden iyi ya da kötü yazıldığını, bir örneklemin hangi genelleme iddiasını taşıyabildiğini ve bir tablonun gerçekte ne söylediğini sorgulayabilmek bu dersin asıl hedefi.

Nicel ağırlık, bilimselliğin nicellikle özdeş olduğu anlamına gelmiyor. Nicel araştırma belirli sorulara verilmiş güçlü bir cevaptır ve her güçlü cevap gibi bazı şeyleri görünür kılarken bazılarını karanlıkta bırakır. Bahar döneminde alacağınız Nitel Araştırma Tasarımı ve Analiz dersinde, bu dönem nicel olarak kurduğumuz soruyu bu kez nitel olarak ele alacağız. İki ders, aynı sorunun iki farklı mantıkla nasıl sorulabileceğini gösteren tek bir yıllık kurgu olarak tasarlandı.

Dersin İşleyişi

Dönem boyunca sınıfın önünde tek bir araştırmayı adım adım birlikte kuracağız. Başlangıç noktası hepinizin tanıdığı bir tuhaflık, yani sabah derslerinde yorgun ve uykusuz oturan öğrenciler. Bu gözlem her hafta bir sonraki karara ilerleyecek. Önce farklı araştırma geleneklerinin bu yorgunluğu nasıl sorunsallaştırdığını tartışacağız. Ardından onu nicel bir soruya çevirecek, kavramlarını göstergelere dönüştürecek, anket maddelerini yazacak, örneklemini kuracak ve son haftalarda verisini okuyacağız. Amaç bitmiş bir araştırmayı değil, yanlış başlangıçları ve geri dönüşleriyle birlikte bir araştırmanın yapılışını görmek.

Haftalık temel okumalar Türkçedir ve derse gelmeden önce okunmalıdır. İngilizce okumalar isteğe bağlıdır ve konuyu derinleştirmek isteyenler için önerilmiştir.

 

Bu dersi tamamlayan öğrencinin farklı araştırma paradigmalarının toplumsal olguya ve bilgiye dair temel varsayımlarını karşılaştırabilmesi, betimleyici ve açıklayıcı araştırma sorularını ayırt edebilmesi ve hipotezin hangi durumda gerekli olduğunu gerekçelendirebilmesi beklenir. Öğrenci ilişki ile nedensellik arasındaki farkı açıklayabilmeli ve farklı araştırma tasarımlarının taşıyabildiği nedensellik iddialarını değerlendirebilmelidir.

Öğrenci bir kavramı boyutlarına ve göstergelerine ayırabilmeli, anket maddeleri yazıp eleştirebilmeli, ölçme araçlarını geçerlilik ve güvenilirlik açısından sorgulayabilmelidir. Bir örneklem planının genelleme iddiasının sınırlarını tartışabilmeli, çapraz tabloları ve üçüncü bir değişkenle kontrol edilmiş ilişkileri yorumlayabilmeli, nicel araştırmanın sınırlarını fark ederek onu diğer araştırma mantıklarıyla ilişki içinde düşünebilmelidir.

Dersin İçeriği

Hafta

Konu

Temel okuma

1

Bir tuhaflıktan bir soruya. Dersin sözleşmesi

Mills, “Düşünsel Zanaatkârlık Üzerine”; Neuman, 1. Bölüm, s. 1-19

2

Olgu mu, anlam mı? Açıklama ve anlama gelenekleri

Durkheim (seçme); Weber, nesnellik yazısı; Neuman, 4. Bölüm, s. 117-139

3

Bilen nerede durur? Eleştirel gelenekler ve düşünümsellik

Bourdieu ve Wacquant (seçme); Neuman, 4. Bölüm, s. 140-161

4

Paradigmadan araştırma mantığına. Tümdengelim, tümevarım, abdüksiyon

Neuman, 3. Bölüm, s. 75-79 ve 89-95

5

Soru, kuram, hipotez ve değişken

Neuman, 2. Bölüm, s. 50-55; 6. Bölüm, s. 237-239 ve 254-259

6

Nedensellik ve araştırma tasarımları

Neuman, 6. Bölüm, s. 240-253; 2. Bölüm, s. 56-62; 9. Bölüm, s. 362-377

7

Ara sınav (Tahminen 7.-9. Hafta arası)

 

8

Kavramlaştırma ve işlemselleştirme

Neuman, 3. Bölüm, s. 80-87; 7. Bölüm, s. 263-275

9

Ölçme düzeyleri, geçerlilik, güvenilirlik ve ölçekler

Neuman, 7. Bölüm, s. 276-315

10

Anket ve soru yazımı. Tasarımın etiği

Neuman, 10. Bölüm, s. 400-432 ve 453-456

11

Örneklem mantığı ve genelleme

Neuman, 8. Bölüm, s. 319-353

12

Betimleyici analiz. Veriyi okumak

Neuman, 12. Bölüm, s. 494-521

13

Açıklayıcı analizin mantığı. Üçüncü değişken

Neuman, 12. Bölüm, s. 522-536

14

Sayıların göremedikleri. Nicel araştırmanın sınırları

Neuman, 6. Bölüm, s. 223-231; 16. Bölüm, s. 744-746

 

Özel Koşullar
Sektör Desteği
Destekleyen Firma
Destekleyen Eğitmen
Kalkınma Amaçları
# Ders Öğrenme Çıktıları Öğretim Yöntemleri Ölçme Yöntemleri
1 Sosyal bilim felsefesi hakkında genel bilgi sahibi olma Anlatım, Yazılı Sınavlar (Kısa ve Uzun Yanıtlı), Sözlü Sınavlar,
2 Bilimsel araştırmalarda kaynak kullanma ve atıf verme konularında yetkin olma Tartışma, Problem Çözme, Yazılı Sınavlar (Kısa ve Uzun Yanıtlı), Sözlü Sınavlar,
3 Araştırma önerisi geliştirebilme, başından sonuna araştırma sürecini tasarlayabilme Gözlem, Problem Çözme, Yazılı Sınavlar (Kısa ve Uzun Yanıtlı), Sözlü Sınavlar,
4 Nicel ve nitel araştırma tekniklerinden en az birini kullanabilme Anlatım, Gözlem, Problem Çözme, Sözlü Sınavlar, Yazılı Sınavlar (Kısa ve Uzun Yanıtlı),
Hafta Ders Konuları Ön Hazırlık
1 Bir tuhaflıktan bir soruya. Dersin sözleşmesi
2 Olgu mu, anlam mı? Açıklama ve anlama gelenekleri
3 Bilen nerede durur? Eleştirel gelenekler ve düşünümsellik
4 Paradigmadan araştırma mantığına. Tümdengelim, tümevarım, abdüksiyon
5 Soru, kuram, hipotez ve değişken
6 Nedensellik ve araştırma tasarımları
7 Ara sınav (Tahminen 7.-9. Hafta arası)
8 Kavramlaştırma ve işlemselleştirme
9 Ölçme düzeyleri, geçerlilik, güvenilirlik ve ölçekler
10 Anket ve soru yazımı. Tasarımın etiği
11 Örneklem mantığı ve genelleme
12 Betimleyici analiz. Veriyi okumak
13 Açıklayıcı analizin mantığı. Üçüncü değişken
14 Sayıların göremedikleri. Nicel araştırmanın sınırları
Kaynaklar
Ders Notu

 

 

Ders Kaynakları

Bourdieu, P. ve Wacquant, L. J. D. Düşünümsel Bir Antropoloji İçin Cevaplar. Çev. Nazlı Ökten. İstanbul: İletişim Yayınları. 2014

Durkheim, É. Sosyolojik Yöntemin Kuralları. Cenk Saraçoğlu, Bordo Siyah yayınevi, 2004

Mills, C. W. Sosyolojik Tahayyül. Çev. Ömer Küçük. İstanbul: Hil Yayın. 2016

Neuman, W. L. Toplumsal Araştırma Yöntemleri. Nitel ve Nicel Yaklaşımlar, Cilt I-II. Çev. Sedef Özge. İstanbul: Yayın Odası. 2006

Weber, M. Sosyal bilimlerin Metodolojisi. Çev. V. Saygın Öğütle, Küre Yayınevi, 2012.

 

Sıra Program Çıktıları Katkı Düzeyi
1 2 3 4 5
1 1.Toplumsal konu ve problemleri sosyolojik bir yaklaşımla ele alıp çözümleyebilecek teorik bilgi donanımına sahip olmak. X
2 2. Hem teorik hem uygulamalı bir sosyolojik araştırmayı yürütebilecek yöntem bilgisini edinmiş olmak. X
3 3. Sosyolojik bilginin ediniminde ve kullanımında salt tekrarlayıcı değil, özgün ve katkı sağlayıcı bir çaba içinde olmak. X
4 4. Genel sosyolojik bilgiye sahip olmanın ötesinde ilgi alanına göre sosyolojinin alt disiplinlerinde daha derinlikli araştırma ve çalışmalarla uzmanlaşmak.
5 5. Sosyal bilimlerde geliştirilen bilgi ve yaklaşımlara eleştirel ve sorgulayıcı bakma becerisi kazandırmak.
6 Bilimsel grup çalışmaları yapabilecek yabancı dil yeterliğine ulaşmak
7 Disiplinler arası araştırma yapabilme donanımına sahip olmak X
# Ders Öğrenme Çıktılarının Program Çıktılarına Katkısı PÇ 1 PÇ 2 PÇ 3 PÇ 4 PÇ 5 PÇ 6 PÇ 7
1 Sosyal bilim felsefesi hakkında genel bilgi sahibi olma 3 5 4 4 4 0 4
2 Bilimsel araştırmalarda kaynak kullanma ve atıf verme konularında yetkin olma 4 4 5 5 5 2 5
3 Araştırma önerisi geliştirebilme, başından sonuna araştırma sürecini tasarlayabilme 4 5 4 5 4 2 5
4 Nicel ve nitel araştırma tekniklerinden en az birini kullanabilme 5 4 5 4 5 2 3
Değerlendirme Sistemi
Yarıyıl Çalışmaları Katkı Oranı
1. Ara Sınav 100
Toplam 100
1. Final 50
1. Yıl İçinin Başarıya 50
Toplam 100
AKTS - İş Yükü Etkinlik Sayı Süre (Saat) Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi (Sınav haftası dahildir: 16x toplam ders saati) 16 3 48
Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi(Ön çalışma, pekiştirme) 16 5 80
Ara Sınav 1 1 1
Performans Görevi (Seminer) 1 1 1
Proje / Tasarım 1 15 15
Performans Görevi (Arazi Çalışması) 1 10 10
Final 1 1 1
Toplam İş Yükü 156
Toplam İş Yükü / 25 (Saat) 6,24
dersAKTSKredisi 6