1. Eğitim Bilgi Sistemi
  2. Halı Kilim
  3. Dokumada Motif ve Sembol III (2026 - 2027)
Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS
Dokumada Motif ve Sembol III HKE 443 7 2 + 0 2 5
Ön Koşul Dersleri
Önerilen Seçmeli Dersler
Dersin Dili Türkçe
Dersin Seviyesi Lisans
Dersin Türü Seçmeli
Dersin Koordinatörü Doç. MİNE TAYLAN
Dersi Verenler
Dersin Yardımcıları
Dersin Kategorisi Diğer
Dersin Amacı

Öğrencilerin Türk dokumalarında kullanılan motif ve sembollerin kökenlerini, ikonografik özelliklerini, kültürel ve simgesel anlamlarını inceleyerek bu motiflerin tarihsel süreç içerisindeki değişim ve sürekliliğini değerlendirebilmelerini sağlamaktır.
Dersin İçeriği

Türk dokumalarında kullanılan motif ve sembollerin tarihsel gelişimi, ikonografik özellikleri ve simgesel anlamları incelenir. Motif, sembol ve ikonografi kavramları kuramsal açıdan ele alınır. Koçboynuzu, Elibelinde, Hayat Ağacı, Suyolu, Muska, Bukağı, Pıtrak, El/Tarak, Akrep ve Kuş gibi geleneksel Türk dokuma motiflerinin kökenleri, anlamları ve kullanım biçimleri örnek eserler üzerinden değerlendirilir.
Kalkınma Amaçları
# Ders Öğrenme Çıktıları Öğretim Yöntemleri Ölçme Yöntemleri
1 Motif, sembol ve ikonografi kavramlarını açıklar. Anlatım, Beyin Fırtınası, Grupla Çalışma, Deney ve Laboratuvar,
2 Türk dokuma motiflerinin kökenlerini açıklar. Anlatım, Grupla Çalışma, Problem Çözme, Deney ve Laboratuvar,
3 Motiflerin ikonografik özelliklerini analiz eder. Anlatım, Beyin Fırtınası, Problem Çözme, Deney ve Laboratuvar,
4 Motiflerin simgesel anlamlarını yorumlar. Anlatım, Beyin Fırtınası, Bireysel Çalışma, Grupla Çalışma, Deney ve Laboratuvar,
5 Kültürel ve bölgesel farklılıkları değerlendirir. Anlatım, Beyin Fırtınası, Grupla Çalışma, Problem Çözme, Deney ve Laboratuvar,
6 Motif ve sembolleri örnekler üzerinden karşılaştırır. Deney ve Laboratuvar, Problem Çözme, Anlatım, Beyin Fırtınası, Grupla Çalışma,
Hafta Ders Konuları Ön Hazırlık
1 Türk dokumalarında motif ve sembol kavramına giriş.
2 Motif, sembol ve ikonografi kavramlarının etimolojik olarak incelenmesi.
3 Türk dokumalarında kullanılan motifler.
4 Koçboynuzu motifinin kökeni, anlamı ve Türk dokumalarında kullanımı.
5 Elibelinde motifinin kökeni, anlamı ve Türk dokumalarında kullanımı.
6 Hayatağacı motifinin kökeni, anlamı ve Türk dokumalarında kullanımı.
7 Vize.
8 Suyolu motifinin kökeni, anlamı ve Türk dokumalarında kullanımı.
9 Muska motifinin kökeni, anlamı ve Türk dokumalarında kullanımı.
10 Bukağı motifinin kökeni, anlamı ve Türk dokumalarında kullanımı.
11 Pıtrak motifinin kökeni, anlamı ve Türk dokumalarında kullanımı.
12 El/Tarak motifinin kökeni, anlamı ve Türk dokumalarında kullanımı.
13 Hayatağacı motifinin kökeni, anlamı ve Türk dokumalarında kullanımı.
14 Kuş motifinin kökeni, anlamı ve Türk dokumalarında kullanımı.
Kaynaklar
Ders Notu
Ders Kaynakları

ERBEK G., Anadolu Kilimleri (2 Cilt), T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, DÖSİM, Ankara, 1995, Türkiye.
Harris J.5000Years Textile, British Museum Press., Londra, 1993, İngiltere.
Türk Soylu Halklarının Halı, Kilim ve Cicim Sanatı, Uluslar arası Bilgi Şöleni Bildirileri, 27-31 Mayıs
Deniz, B. Türk Dünyasında Halı, Düz Dokuma Yaygıları, Atatürk Kültür Merkez Başkanlığı Yayınları., İzmir 2000
Ölçer, N. Türk ve İslam Eserleri Müzesi Kilimleri. Eren Yayınları İstanbul.1998
Acar, B., Kilim-Cicim, Zili-Sumak Türk Düz Dokuma Yaygıları. Eren Yayınları,., İstanbul 1982
Tekçe, EFPazırık, Altaylardan Bir Halının Öyküsü. Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara 1993.

Yusuf Durul, Anadolu Kilimlerinden Örnekler, Akbank Yayınları; Mine Erbek, Çatalhöyük’ten Günümüze Anadolu Motifleri, T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları; Mehmet Ateş, Mitolojiler Semboller ve Halılar: 300 Sembol ve Motif ve Halı Örnekleri, Symbol Yayıncılık; konu ile ilgili tüm görsel ve yazılı kaynaklar.
Sıra Program Çıktıları Katkı Düzeyi
1 2 3 4 5
1 Temel Sanat ilkelerini açıklar, anlatır ve konusuna göre sıralar. X
2 Geleneksel sanatların yorumlama, tasarlama ve uygulama aşamalarında gerekli olan tüm yüzeyleri, farklı malzemeleri ve materyalleri kullanır. X
3 Konusu ile ilgili yeni çalışma, bilgi ve fikirlere açık olarak gelişmeleri, araştırma, analiz yapma, yorumlama ve uygulama yeterliliğiyle bunları kendisine kazanım olarak dönüştürme becerisini gösterir. X
4 Geleneksel sanatlarda, farklı yüzyıllardaki renkleri kullanır, tanımlar; kullanılan süsleme unsurlarını motiflerin, tasarımların üslupsal farklılıkları saptar, kullanır; dönemlerde ki, ekolleri, sanatçılarını, tekniklerini açıklar; klasik ve özgün tasarımlar yapar. X
5 Tasarımı yapar ve bütün teorik bilgi, çizim sistemleri ve bilgisayar programlarını kullanır. X
6 Geçmiş ve günümüz sanat anlayışlarını objektif olarak algılayıp karşılaştırır ve bunları geliştirir. X
7 Konusuyla ilgili restorasyon ve konservasyon yapar.
8 Kendi öğrenme gereksinimlerini karşılayarak yaşam boyu öğrenmeyle ilgili olumlu tutum geliştirir. X
9 Türk Kültür tarihi ve tasarım bağlantılarını saptar. X
10 Bir yabancı dili en az Avrupa Dil Portföyü B1 Genel Düzeyi´nde kullanarak alanındaki bilgileri izler ve meslektaşları ile iletişim kurar..
11 Disiplin içi ve disiplinler arası takım çalışması yapar. X
12 Yaşam boyu öğrenmeye ilişkin olumlu tutum geliştirir. X
# Ders Öğrenme Çıktılarının Program Çıktılarına Katkısı PÇ 1 PÇ 2 PÇ 3 PÇ 4 PÇ 5 PÇ 6 PÇ 7 PÇ 8 PÇ 9 PÇ 10 PÇ 11 PÇ 12
1 Motif, sembol ve ikonografi kavramlarını açıklar.
2 Türk dokuma motiflerinin kökenlerini açıklar.
3 Motiflerin ikonografik özelliklerini analiz eder.
4 Motiflerin simgesel anlamlarını yorumlar.
5 Kültürel ve bölgesel farklılıkları değerlendirir.
6 Motif ve sembolleri örnekler üzerinden karşılaştırır.
Değerlendirme Sistemi
Yarıyıl Çalışmaları Katkı Oranı
1. Ara Sınav 50
1. Ödev 50
Toplam 100
1. Yıl İçinin Başarıya 60
1. Final 40
Toplam 100
AKTS - İş Yükü Etkinlik Sayı Süre (Saat) Toplam İş Yükü (Saat)
Ders Süresi (Sınav haftası dahildir: 16x toplam ders saati) 16 2 32
Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi(Ön çalışma, pekiştirme) 16 5 80
Ara Sınav 1 2 2
Ödev 1 8 8
Final 1 2 2
Toplam İş Yükü 124
Toplam İş Yükü / 25 (Saat) 4,96
dersAKTSKredisi 5