| Ders Adı | Kodu | Yarıyıl | T+U Saat | Kredi | AKTS |
|---|---|---|---|---|---|
| İleri Laboratuvar Teknikleri ve Güvenliği | BYK 500 | 1 | 3 + 0 | 3 | 6 |
| Ön Koşul Dersleri | |
| Önerilen Seçmeli Dersler | |
| Dersin Dili | Türkçe |
| Dersin Seviyesi | YUKSEK_LISANS |
| Dersin Türü | Zorunlu |
| Dersin Koordinatörü | Prof.Dr. HAYRİYE GENÇ BİLGİÇLİ |
| Dersi Verenler | Prof.Dr. HAYRİYE GENÇ BİLGİÇLİ, |
| Dersin Yardımcıları | |
| Dersin Kategorisi | Alanına Uygun Öğretim |
| Dersin Amacı | Öğrencilerin yüksek lisans ve doktora öğrenimi sırasında yapacakları ileri laboratuvar çalışmalarında kullanılan tekniklerin temel ilkelerini kavramalarını; deneyleri güvenli, güvenilir ve çevreye duyarlı biçimde planlama, yürütme ve değerlendirme becerisi kazanmalarını sağlamaktır. Kimyasal ve fiziksel tehlikelerin değerlendirilmesi, uygun ekipman ve yöntemlerin seçilmesi, deneysel verilerin izlenebilirliği ve laboratuvar olaylarının eleştirel analizi yoluyla güvenlik ve etik kültürünün geliştirilmesi amaçlanmaktadır. |
| Dersin İçeriği | Laboratuvar güvenlik ilkeleri ve etik kültürü; iyi laboratuvar uygulamaları ve akreditasyonun temel kavramları; GHS etiketleme sistemi, güvenlik bilgi formları ve kimyasalların depolanması; basınçlı gazlar, vakum ve kriyojenik sistemler; reaksiyon düzenekleri, karıştırma ve ısıtma–soğutma teknikleri; çözücülerin seçimi, saflaştırılması, kurutulması ve saklanması; hava ve neme duyarlı maddelerle çalışma ve inert atmosfer teknikleri; ekstraksiyon, filtrasyon, kristallendirme, distilasyon, evaporasyon ve kromatografi; enstrümantal analizde numune hazırlama, cihaz güvenliği ve kalite kontrolü; kimyasal maruziyet, atık yönetimi ve acil durumlar; sürdürülebilir deney tasarımı, laboratuvar kayıtları ve vaka analizleri. |
| Özel Koşullar | |
| Sektör Desteği | |
| Destekleyen Firma | |
| Destekleyen Eğitmen |
| Kalkınma Amaçları |
|---|
|
| # | Ders Öğrenme Çıktıları | Öğretim Yöntemleri | Ölçme Yöntemleri |
|---|---|---|---|
| 1 | Laboratuvar çalışmalarını güvenlik ve etik ilkeler açısından değerlendirir. | Anlatım, Soru-Cevap, Beyin Fırtınası, Deney ve Laboratuvar, Proje, Problem Çözme, | |
| 2 | GHS etiketlerini ve GBF’leri yorumlayarak güvenli kullanım ve depolama koşullarını belirler. | Anlatım, Soru-Cevap, Beyin Fırtınası, | |
| 3 | Basınç, vakum ve kriyojenik uygulamalar için uygun ekipman ve önlemleri seçer. | Anlatım, Tartışma, Problem Çözme, | Yazılı Sınavlar (Kısa ve Uzun Yanıtlı), |
| 4 | Reaksiyon düzeneklerini ve çalışma koşullarını güvenlik açısından değerlendirir. | Anlatım, Beyin Fırtınası, | |
| 5 | Çözücü hazırlama ve inert atmosfer yöntemlerini deneyin gereksinimlerine göre seçer. | Anlatım, Soru-Cevap, Beyin Fırtınası, Rol Oynama, | |
| 6 | Ayırma ve saflaştırma yöntemlerini karşılaştırarak deneysel sorunlara çözüm önerir. | Anlatım, Soru-Cevap, Beyin Fırtınası, Rol Oynama, | |
| 7 | Numune hazırlama ve cihaz kullanımını güvenlik ve sonuç güvenilirliği açısından değerlendirir. | Anlatım, Soru-Cevap, Beyin Fırtınası, Tartışma, Eğitsel Oyun, | |
| 8 | Kimyasal maruziyeti, atıkları ve kaynak tüketimini azaltacak önlemler önerir. | ||
| 9 | Laboratuvar olaylarının nedenlerini analiz ederek önleyici çözümler geliştirir. | ||
| 10 | Acil durumlarda uygun ilk yaklaşımı ve temel ilk yardım ilkelerini açıklar. |
| Hafta | Ders Konuları | Ön Hazırlık |
|---|---|---|
| 1 | Laboratuvar Güvenlik İlkeleri ve Etik Kültürü | |
| 2 | GHS, GBF/SDS ve Depolama İlkeleri | |
| 3 | Basınçlı Gazlar ve Kriyojenik Sistemler | |
| 4 | Vakum Teknikleri, Evaporasyon ve Kurutma | |
| 5 | Reaksiyon Düzenekleri ve Reaksiyon Koşullarının Kontrolü | |
| 6 | Çözücülerin Seçimi, Kullanıma Hazırlanması ve Kimyasal Atık Yönetimi | |
| 7 | İnert Atmosfer ve Hava ile Neme Duyarlı Maddelerle Çalışma | |
| 8 | Ekstraksiyon, Yıkama ve Filtrasyon Teknikleri | |
| 9 | ARASINAV | |
| 10 | Kristallendirme ve Distilasyonla Saflaştırma | |
| 11 | Kromatografik Ayırma ve Reaksiyon Takibi | |
| 12 | Enstrümantal Analize Numune Hazırlama ve Sonuç Güvenilirliği | |
| 13 | Kimyasal Maruziyet, Yangın, Dökülme ve Laboratuvar Olaylarının Analizi | |
| 14 | Risk Değerlendirmesi, Laboratuvarda Acil Durum Yönetimi ve İlk Yardım |
| Kaynaklar | |
|---|---|
| Ders Notu | Ders sunumları, öğretim elemanı tarafından hazırlanan ders notları, örnek deney prosedürleri, güvenlik bilgi formları ve vaka inceleme materyalleri kullanılır. |
| Ders Kaynakları |
|
| Sıra | Program Çıktıları | Katkı Düzeyi | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | |||
| 1 | Yaşadığı toplumun bilgi toplumu olmasına katkıda bulunmak, toplumsal, bilimsel, kültürel ve etik sorunlara çözüm sunmak amaçlarıyla alanındaki bilimsel, teknolojik, sosyal veya kültürel ilerlemeleri ulusal ve uluslararası bilimsel ortamlarda (toplantılarda) tanıtır. | ||||||
| 2 | Alanında bilimsel araştırma yaparak bilgiye genişlemesine ve derinlemesine ulaşır, alanında güncel teknik ve yöntemler ile bunların kısıtları hakkında kapsamlı bilgiye sahip olup ve elde ettiği bilgiyi değerlendirir, yorumlar ve uygular. | ||||||
| 3 | Alanı ile ilgili problemleri tanımlar ve formüle eder, yeni ve/veya özgün fikir ve yöntemler geliştirir; karmaşık sistem veya süreçleri tasarlar ve tasarımlarında yenilikçi/alternatif çözümler ile gelişmekte olan yenilikçi yöntemleri kullanır. | ||||||
| 4 | Kuramsal, deneysel ve modelleme esaslı araştırmaları tasarlar ve uygular, belirsiz, sınırlı ya da eksik verileri bilimsel yöntemlerle tamamlar; verilerin toplanması, yorumlanması, duyurulması aşamalarında ve mesleki tüm etkinliklerde toplumsal, bilimsel ve etik değerleri gözetir. | ||||||
| 5 | Alanındaki uygulamaların sosyal, çevresel, sağlık, güvenlik, hukuki boyutlarını ve iş hayatı uygulamalarını bilir ve bunların getirdiği kısıtların farkındadır. Disiplin içi ve çok disiplinli takımlarda etkin bir biçimde birlikte ve ya bağımsız çalışabilir ve sorumluluk alır. | ||||||
| 6 | Biyokimya programı için gerekli lisans düzeyi yeterliliklerini temel alarak, iş ve laboratuvar güvenliği yanında çevre koruma bilincine sahip olur. Aynı ya da farklı bir alanda bilgilerini uzmanlık düzeyinde geliştirir, derinleştirir, analiz eder ve yorumlar. | ||||||
| 7 | Biyokimya programı alanındaki temel ve modern cihazlar hakkında uygulamalı ve teorik bilgilere sahip olup, bu yöntemlerle akademik düzeyde kimya deneyleri gerçekleştirir elde ettiği sonuçları analiz edebilir ve değerlendirebilir. | ||||||
| # | Ders Öğrenme Çıktılarının Program Çıktılarına Katkısı | PÇ 1 | PÇ 2 | PÇ 3 | PÇ 4 | PÇ 5 | PÇ 6 | PÇ 7 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Laboratuvar çalışmalarını güvenlik ve etik ilkeler açısından değerlendirir. | |||||||
| 2 | GHS etiketlerini ve GBF’leri yorumlayarak güvenli kullanım ve depolama koşullarını belirler. | |||||||
| 3 | Basınç, vakum ve kriyojenik uygulamalar için uygun ekipman ve önlemleri seçer. | |||||||
| 4 | Reaksiyon düzeneklerini ve çalışma koşullarını güvenlik açısından değerlendirir. | |||||||
| 5 | Çözücü hazırlama ve inert atmosfer yöntemlerini deneyin gereksinimlerine göre seçer. | |||||||
| 6 | Ayırma ve saflaştırma yöntemlerini karşılaştırarak deneysel sorunlara çözüm önerir. | |||||||
| 7 | Numune hazırlama ve cihaz kullanımını güvenlik ve sonuç güvenilirliği açısından değerlendirir. | |||||||
| 8 | Kimyasal maruziyeti, atıkları ve kaynak tüketimini azaltacak önlemler önerir. | |||||||
| 9 | Laboratuvar olaylarının nedenlerini analiz ederek önleyici çözümler geliştirir. | |||||||
| 10 | Acil durumlarda uygun ilk yaklaşımı ve temel ilk yardım ilkelerini açıklar. |
| Değerlendirme Sistemi | |
|---|---|
| Yarıyıl Çalışmaları | Katkı Oranı |
| 1. Ara Sınav | 70 |
| 1. Performans Görevi (Seminer) | 30 |
| Toplam | 100 |
| 1. Yıl İçinin Başarıya | 50 |
| 1. Final | 50 |
| Toplam | 100 |
| AKTS - İş Yükü Etkinlik | Sayı | Süre (Saat) | Toplam İş Yükü (Saat) |
|---|---|---|---|
| Ders Süresi (Sınav haftası dahildir: 16x toplam ders saati) | 16 | 3 | 48 |
| Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi(Ön çalışma, pekiştirme) | 16 | 4 | 64 |
| Ara Sınav | 1 | 12 | 12 |
| Final | 1 | 16 | 16 |
| Toplam İş Yükü | 140 | ||
| Toplam İş Yükü / 25 (Saat) | 5,6 | ||
| dersAKTSKredisi | 6 | ||