Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS
Toplum Dilbilim ve Çeviri IMT 427 7 3 + 0 3 5
Ön Koşul Dersleri
Önerilen Seçmeli Dersler
Dersin Dili Türkçe
Dersin Seviyesi Lisans
Dersin Türü Seçmeli
Dersin Koordinatörü Prof.Dr. ŞABAN KÖKTÜRK
Dersi Verenler Prof.Dr. ŞABAN KÖKTÜRK,
Dersin Yardımcıları

Arş. Gör. Dilara BAL

Dersin Kategorisi Diğer
Dersin Amacı

Toplum dilbilim ve çeviri dersinin amacı, dilin toplumsal bağlam içindeki kullanımını anlamak ve bu kullanımın çeviri süreçlerine nasıl yansıdığını incelemektir. Bu ders, dilin sadece bir iletişim aracı değil, aynı zamanda kültür, kimlik ve güç ilişkileriyle iç içe geçmiş bir yapı olduğunu ortaya koymayı hedefler. Öğrencilerin farklı sosyal gruplar, kültürel normlar ve iletişim biçimleri arasındaki dilsel farklılıkları fark etmeleri ve bu farkları çeviri yaparken doğru ve etkili şekilde aktarabilmeleri amaçlanır.

Dersin İçeriği

Ders içeriği, toplum dilbilimin temel kavramları (dil ve toplum ilişkisi, dil varyasyonu, lehçe, sosyolet, dil ve kimlik) ile çeviri biliminin uygulama alanlarını bir araya getirir. Öğrenciler, farklı metin türlerinde kültürel unsurların, söylem biçimlerinin ve toplumsal bağlamın çeviri sürecine etkisini inceler. Ayrıca eşdeğerlik, kültürlerarası aktarım, yerelleştirme ve ideoloji gibi konular ele alınarak, teorik bilgilerin pratik çeviri örnekleri üzerinden uygulanması sağlanır.

Kalkınma Amaçları
# Ders Öğrenme Çıktıları Öğretim Yöntemleri Ölçme Yöntemleri
1 Toplum Dilbilimin tanımı ve işlevleri hakkında bilgi edinir. Anlatım, Soru-Cevap, Yazılı Sınavlar (Kısa ve Uzun Yanıtlı),
2 Sosyoloji ve dil arasındaki ilişkiye dair bilgi edinir ve bu bilgiyi çeviri pratiğiyle birleştirir. Problem Çözme, Yazılı Sınavlar (Kısa ve Uzun Yanıtlı), Çoktan Seçmeli Testler,
3 Dil ve çeviri alanında kullanılan sosyoloji hakkında bilgi edinir. Kısa Cevaplı Testler, Çoktan Seçmeli Testler,
Hafta Ders Konuları Ön Hazırlık
1 Giriş
2 Toplum Dilbilim nedir? Çeviri için neden önemlidir?
3 Dil ve cinsiyet: Giriş.
4 Dil ve cinsiyet: Temsiller ve çeviri tercihleri.
5 Dil ve güç: İdeoloji, egemenlik, çevirmenin görünmezliği.
6 Dil tutumları: Prestij mi, yoksa damgalanma mı, çevirmenler ne yapar?
7 Dil tutumları: Prestij mi, yoksa damgalanma mı, çevirmenler ne yapar?
8 Ara sınav
9 Küreselleşme: Ortak dil olarak İngilizce, yerelleşme, kimlik.
10 Küreselleşme: Ortak dil olarak İngilizce, yerelleşme, kimlik.
11 Medya sosyodilbilimi: Altyazı, dublaj, reklam çevirisi.
12 Medya sosyodilbilimi: Altyazı, dublaj, reklam çevirisi.
13 Çeviri Alanında Dilbilim ve Toplumdilbilim
14 Genel tekrar
Kaynaklar
Ders Notu
Ders Kaynakları

Peter Trudgill (2000). Sociolinguistics: An Introduction to Language and Society (4th ed.). Penguin Books.
Montgomery, M. (2008). Language and society: An introduction (3rd ed.). Routledge.

Sıra Program Çıktıları Katkı Düzeyi
1 2 3 4 5
1 Mütercim-Tercümanlığın geçirdiği tarihi gelişim süreci hakkında yeterli bilgi sahibi olma
2 Bütün üslup düzeyleri dâhil olmak üzere, anadili ve kültürüne hâkim olma
3 En az iki yabancı dili çok iyi bilme
4 Üçüncü bir yabancı dili anadile doğru çeviri yapabilecek düzeyde bilme
5 Kaynak dildeki bir metni anlayarak erek dile hatasız aktarabilme
6 Çeviride kalite ve tutarlılığı artırmak amacıyla, terminoloji çalışması hakkında gerekli kuramsal bilgiye ve yöntemlere sahip olma
7 İletişimde kültürel farklılıkları bilme
8 Bildiği yabancı dillerin kültürlerini iyi tanıma ve izleme
9 Bilgiye kısa zamanda erişebilecek araştırma ve bilgi edinme vasıtalarını bilme
10 Çeviri sürecinde kullanılan sözlük, ansiklopedi, bilgisayar ve iletişim teknolojilerini kullanabilme
11 Sözlü ya da yazılı çevirmenlik mesleğinin değişik alanlarda uygulanış şekilleri hakkında bilgiye sahip olma X
12 Çevirmenlik mesleğinin ve yasal çerçevesi hakkında bilgi sahibi olma
13 Sosyal/insani bilimler alanlarından faydalanabilme
# Ders Öğrenme Çıktılarının Program Çıktılarına Katkısı PÇ 1 PÇ 2 PÇ 3 PÇ 4 PÇ 5 PÇ 6 PÇ 7 PÇ 8 PÇ 9 PÇ 10 PÇ 11 PÇ 12 PÇ 13
1 Toplum Dilbilimin tanımı ve işlevleri hakkında bilgi edinir. 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 4 0 0
2 Sosyoloji ve dil arasındaki ilişkiye dair bilgi edinir ve bu bilgiyi çeviri pratiğiyle birleştirir. 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 4 0 0
3 Dil ve çeviri alanında kullanılan sosyoloji hakkında bilgi edinir. 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 4 0 0
Değerlendirme Sistemi
Yarıyıl Çalışmaları Katkı Oranı
Toplam 0
Toplam 0
AKTS - İş Yükü Etkinlik Sayı Süre (Saat) Toplam İş Yükü (Saat)
Ödev 12 2 24
Ara Sınav 1 1 1
Final 1 1 1
Sınıf Dışı Ders Çalışma Süresi(Ön çalışma, pekiştirme) 16 3 48
Ders Süresi (Sınav haftası dahildir: 16x toplam ders saati) 16 3 48
Toplam İş Yükü 122
Toplam İş Yükü / 25 (Saat) 4,88
dersAKTSKredisi 5